TOBB/TEPAV tarafından 2014 yılından itibaren yürütülen “81 İle 81 Akademik Danışman” Projesi kapsamında Mardin’de Odaların/Borsaların kurumsal kapasitelerini artırmaya ve bölgesel kalkınmaya katkı seviyelerini yükseltmeye yönelik çalışmalara devam ediliyor.

Bu çerçevede, Mardin İli/İlçeleri Odaları/Borsaları (Kızıltepe Ticaret Borsası, Kızıltepe Ticaret ve Sanayi Odası, Mardin Ticaret ve Sanayi Odası, Nusaybin Ticaret Borsası, Nusaybin Ticaret ve Sanayi Odası), Mardin Artuklu Üniversitesi (MAÜ) ile işbirliği yaparak bankalara ilişkin “para-kredi” konulu bir saha çalışması gerçekleştirdi.

Mardin Artuklu Üniversitesi (MAÜ) İİBF İktisat Bölümü Öğretim Üyesi ve TOBB/TEPAV, Mardin İli/İlçeleri Oda/Borsa Akademik Danışmanı Doç. Dr. Mehmet Behzat Ekinci’nin koordinasyonuyla İktisat Bölümü öğrencilerinin katkılarıyla Nisan-Mayıs 2018’de Mardin İlindeki/İlçelerindeki klasik nitelikli kamu/özel bankalar ve katılım bankaları ile gerçekleştirilen bu saha çalışması; bankalarla tarım, sanayi ve hizmet sektörleri arasındaki genel nitelikli para-kredi ilişkisinin fotoğrafını çekmeye çalışıyor.

Toplamda 13 banka şubesiyle, yüzyüze anket usülüyle gerçekleştirilen araştırmada şu 4 (dört) ana soruya cevap bulunmaya çalışıldı:

1) Mardin’de bankalar ile sanayiciler/iş adamları arasındaki ilişkiler hakkında neler düşünüyorsunuz, ilişkiler sağlam mıdır?

2) Mardin’de bankalar ile sanayiciler/iş adamları arasındaki, varsa, ne tür sorunlar yaşanmaktadır?

3) Kredi verirken ne tür bilgiler ve belgeler talep ediyorsunuz?

4) Mardin’de en fazla kredi verdiğiniz sektörler/faaliyet alanları hangileridir?

Anket kapsamında verilen cevaplar harmanlandı ve genel durum tespiti yapılarak değerlendirmeye tâbi tutuldu. Araştırma ile ortaya çıkan bazı sonuçlar şöyle:

• Mardin’de bankalar, sanayicilerin/iş adamlarının kıymetinin farkında olup imkânlar dahilinde onlara yardımcı olma hususunda iyi niyet sahibidir.
• Mardin, nispeten küçük olmasından dolayı, iş hayatında herkesin birbirini tanıdığı bir şehir olup bu da bankalarla ilişkiler açısından olumlu bir duruma işaret etmektedir. Nitekim iş hayatında yer alabilmek için gerekli olan güven şartı, bankalarla ilişkilerde de ön plana çıkmakta ve işlemlerin önemli ölçüde güven içinde gerçekleştirilmesine imkân sağlamaktadır.
• Bununla beraber, sanayiciler/iş adamları ile yaşanan sorunlar, genel ekonomik konjonktürle yakın ilişkili olduğundan, burada meydana gelen inişler/çıkışlar, ilişkilerin seyrinde de etkili olmaktadır. Nitekim, bazen iç kaynaklı riskler dolayısıyla sağlam ilişkiler kurmakta zorlanılabilmektedir. Bu çerçevede, ekonomik faaliyetlerde yaşanan duraklamalar/gerilemeler dolayısıyla kredilerin tahsil sorunu yaşanabilmektedir.
• Özel olarak incelendiğinde; faizlerde meydana gelen artışlar, sağlanan hizmetlerin fiyatını da (maliyetini) artırmaktadır.
• Öte yandan, firmaların bazen aceleci tavırları ve gerekli bilgilerin/belgelerin temininde gösterdikleri bazı reaksiyonlar, işlemlerde gecikmelere/kopukluklara yol açabilmektedir.
• Talep edilen kredi meblağı ile sunulan teminat (menkul-gayri menkul) miktarı arasındaki uyuşmazlık da yaşanan diğer bir sorundur.
• Sanayicilerin/iş adamlarının bankalarla yaşadıkları sorunların temel sebeplerinden biri de dış kaynaklıdır. Nitekim, Suriye ve Irak ile ticarî ilişkide bulunan firmalar, meydana gelen ticarî/siyasi risk durumunda kredi ödemelerini geciktirebilmektedir.
• Mardin’de iş âleminin hemen tamamı bankalar ile ilişkidedir. Nitekim; inşaat, nakliye, lojistik, tarım, gıda ve hububat ticareti başta olmak üzere bütün sektörler/faaliyet alanları bankaların sunduğu hizmetlerden istifade etmektedir.
• Genel olarak değerlendirildiğinde, birtakım kişisel, kurumsal ve teknik sorunlara rağmen, Mardin’de bankalarla sanayiciler/iş adamları arasındaki ilişkiler önemli ölçüde sürdürülmektedir.
• Dikkat çeken önemli hususlardan biri, firmaların kredi talep sürecinde bankalarca yapılan istihbarat faaliyetiyle ilgilidir. Bu çerçevede bankalar; kredi talep eden firmaların, birçok verisi yanında kişisel/ticarî ahlâkını, personelle ilişki tarzını vb. hususları göz önünde bulundurduğundan, sanayicilerin ve iş adamlarının bunlara dikkat etmesinde fayda vardır. Aslında, bankaların bu konuda gösterdiği/göstereceği hassasiyetin iş âleminin de sağlam temeller üzerine inşa edilmesine katkı sağladığı ortaya çıkmaktadır ki bu da bankaların piyasaya dolaylı bir katkısı olarak değerlendirilebilir.

Mardin İli/İlçeleri Odaları/Borsaları; üyelerine, ilgili kuruluşlara ve kamuoyuna karşı sorumluluklarının bir gereği olarak, Mardin Artuklu Üniversitesi başta olmak üzere çeşitli kurum işbirliği yaparak şehre ilişkin tespitlere, değerlendirmelere ve iktisat politikası tekliflerine yönelik bu ve benzeri çalışmalara devam edeceğini ifade etti.